فرهنگ و هنر

جزئیاتی از عزاداری با «جغجغه‌زنی» در روستای سرخ

کیسه های چوب در گوشه ای ریخته شد. هر عزادار دو تکه چوب می گیرد و وارد صف می شود. پیرمردهای روستا دور هم جمع شدند و شروع کردند به خواندن: «امشب عزیزم شبی است که سردین کشته شد/ ببین این بیابان کربلا غمگین است».

اکنون ساعت 10 صبح است و اکثر اهالی روستای ابیانه که به تهران نقل مکان کرده اند برای مراسم عاشورای تاسوعا و حسینی به روستا آمده اند. زنان، مردان و کودکان، همگی با لباس های خاص روستا، منتظر شروع مراسم هستند.

بلوک ها را به هم بکوبید، یکی روی سر، یکی در پایین، و سومی دوباره روی سر؛ ریتمی که توسط راهنما در وسط دایره حفظ می شود، تا هیچ کس دیگری اشتباه نکند. مداحی به نوبت میکروفون را به دهان می گیرد و شعر سالانه را می خواند.

دقایقی بعد وقتی اهالی روستا از شروع مراسم مطلع شدند و به جلوی مسجد «یوسمون» رسیدند، دسته عزاداری شروع به حرکت کردند. نسل جدید در حالی که به کوچه پس کوچه های کاهی سرخ آبیانه حرکت می کردند، در کنار قدیمی ها ایستادند، چند دقیقه قبل از هر خانه ای که سال گذشته یکی از عزیزانشان را از دست داده بودند، منتظر ماندند و پس از یک پذیرایی کوتاه، دوباره شروع به حرکت کردند. گوینده پشت میکروفون گفت 120 نفر در دو سال گذشته هموطنان خود را از دست داده اند و نام برخی از آنها را نام برد.

روستاییان مهمان نواز هستند؛ از شیر کاکائو و شیرینی گرفته تا انجیر تازه از باغ هایشان و ملاس خنک، ملاس، خرما و غیره.

جزئیات سوگواری روستای سرخ

هیئت عزاداری در مقابل هر خانه ای که از دنیا می رفت دقایقی توقف کردند

نسل جوان به چوب های قدیمی نگاه می کند و با آنها همسو می شود. آنها هیچ چیز در مورد فلسفه تند و تیز نمی دانند. تنها چیزی که می دانند این است که برای امام حسین (ع) عزاداری کردند.

ساعت 11 صبح و اواسط مهرماه برای تیم جغجغه است که بار دیگر یکی از جذاب ترین و قدیمی ترین مراسم تاسوعا را در روستای تاریخی ابیانه اجرا می کنند. این مراسم در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ملی قرار گرفت. گردشگران زیادی از چند روز قبل به روستا می آیند تا تماشای مراسم را از دست ندهند. روز قبل از تاسوعا و عاشورا، ورود گردشگران به روستا ممنوع است و تنها افرادی که قبلا اقامت کرده اند، امکان شرکت در این مراسم را دارند. در بین گردشگران ایرانی تعدادی گردشگر خارجی وجود دارد.

«الکساندرا» بارها به همراه همسرش (ایرانی مقیم فرانسه) به ابیان آمد، این بار با برادرش. او که کمی فارسی دانسته است به patc گفت: شنیدم در ایام محرم مراسم خاصی در اینجا برگزار می شود و تصمیم گرفتیم بیاییم و ببینیم، من از فلسفه مراسمی که برگزار شد (زنگ کوک) چیزی نمی دانم. اما تماشای آن برایم بسیار جالب بود، قبل از آن در ایام محرم به ایران رفته بودم، مراسم تاشو و عاشورا را تماشا می کردم و کمی هم از فلسفه محرم اطلاع داشتم.

درباره لباس مردم ابیانه هم از او پرسیدم: لباس زنانه و مردانه ابیانه جذاب است، اما مهمتر از جذابیت آن این است که نسل جدید هم آن را می پوشند و این ریشه را به نسل بعد منتقل می کنند.

الکساندرا پرستاری در فرانسه است که به اکثر شهرهای ایران رفته است و اکنون دو دختر دارد که نام های ایرانی بر آنها گذاشته است.

یوسف صادقی، شوهر الکساندرا، درباره اینکه چگونه همسرش با وجود تبلیغات منفی فراوانی که کشورمان را هدف قرار داده بود، موافقت کرد به ایران برود، می گوید: «از آنجایی که همسرم به ایران توجه زیادی دارد، تبلیغات نادرست کشورهای دیگر درباره کشورمان را باور نمی کند. و حتی به عنوان مبلغ، نظر بسیاری از گردشگران خارجی را برای بازدید از ایران به خود جلب کرد، این بار برادرش را برای بازدید از ایران راضی کرد.

برادر «متیو» «الکساندرا» به همراه دختر خردسالش به ایران رفت. همسرش به دلیل مشغله کاری قادر به همراهی آنها نبود. زمانی که تصمیم گرفت به ایران سفر کند، همکارانش او را از سفر به ایران منع کردند اما او نقشه اش را عملی کرد و حالا تماشای این مراسم برایش جذاب است.

جزئیات سوگواری روستای سرخ

عزاداران وارد حرم حضرت یحیی و عیسی (ع) شدند. دور حوض حلقه زدند و چوب های استوانه ای به قطر 6 سانتی متر و طول 7 سانتی متر زدند. درباره فلسفه این دین روایات مختلفی وجود دارد. برخی می گویند این آیین بازمانده روزی است که ایرانیان بقایای سیاوس را از توران آوردند، عزاداران با سنگ همدیگر را می زدند و موهای خود را می ساختند و در عزاداری سیاوش نیز در طول سالیان متمادی با این رسم تکرار می کردند.

برخی دیگر این مراسم را نمادی از افتادن سنگ بر سر و عزاداری برای امام حسین (ع) می دانند که کم کم چوب جایگزین سنگ شد و به دلیل صدای تق تق به سنگ این کار را انجام می دهند. برخی معتقدند فلسفه کار تظاهرات و اعتراض دسته جمعی علیه شیمر در جشن عاشورا به قصد پریدن بر روی امام حسین (ع) است.

مراسم گنگ بنگ تا ساعت 12 ظهر ادامه یافت و پس از آن درخت خرمایی را که با پارچه و نقره مزین شده بود بیرون آوردند. شیعیان در برخی مناطق این مراسم را تشییع نمادین پیکر امام حسین (ع) می دانند. در مورد مراسم نخل گردانی نظرات مختلفی وجود دارد و در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ملی نیز قرار گرفته است. گروهی معتقدند این آیین در دوره صفویه و در نواحی مرکزی و کویری ایران رواج یافته است و گروهی دیگر معتقدند که این یک سنت باستانی با ریشه های تاریخی شبیه به آیین های عزاداری سیاوش است.

پس از پایان مراسم عزاداران برای صرف نهار به حسینیه رفتند. الان که تورم بالا رفته و یک نفر نمی تواند خرج کند، معمولا دو یا چند نفر اسپانسر می شوند و پول نذری را می دهند. بیشتر ساختمان‌های روستا در دوره‌های سلجوقی، صفوی و قاجار ساخته شده‌اند و ظرفیت پذیرایی محدود است و به همین دلیل مدیریت دسترسی جمعیت به حسینیه و مسجد قدیمی ضروری است. عصر دوباره عزاداران دور روستا حلقه زدند و عزاداری تا اذان مغرب ادامه داشت.

جزئیات سوگواری روستای سرخ

پایان مراسم گاگا در داخل امام زاد

جزئیات سوگواری روستای سرخ

جغجغه ها از گونی برای عزاداران برداشته شده است

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا