عمومی

مداحی و انتقاد در وصیت امام باقر(ع)

مسلماً انتقادها همیشه درست و خیرخواهانه نیستند، اما در مجموع به نفع ماست که به طور آشکار از آنها استقبال کنیم؛ به ویژه کسانی که دارای منصب و مسئولیت اجتماعی هستند. از این رو در قرآن و سیره انبیا و ائمه اطهار علیهم السلام بارها شاهد برخوردهای تند و تند مداحان و تملقین و تشویق به تکرار عمل آنان هستیم. انتقاد.

امام خمینی (ره) در نامه ای اخلاقی و عرفانی خطاب به فرزندش که با عنوان «نقطه عطف» منتشر شد، نوشتند: پسرم! و شایعه، خود دوستی است که بزرگترین دام شیطان ملعون است، ما می خواهیم دیگران حتی زمانی که اعمال ناشایست به ما نشان می دهند و چیزهای خوبی را تصور می کنند، ما را تحسین کنند و درهای انتقاد حتی اگر درست باشد بر روی آن بسته باشد. ما یا به صورت ستایش.

پسرم! تلقین و باور به این حقیقت شگفت انگیز است که ستایش مداح و ستایش مداح می تواند انسان را به هلاکت برساند و او را از روشنگری دور نگه دارد. آثار ناگوار حمد جمیل بر نفوس آلوده ما، موجب بدبختی می شود و برای نفوس ضعیف ما، ما را از وجود الهی حق تعالی دور می کند. شاید بیهوشی و شایعه پراکنی بتواند به بهبود عیوب احساسی ما کمک کند، مانند جراحی دردناک برای حفظ سلامتی بیماران.

اگر من و شما این حقیقت را باور می‌کردیم و به حقایق آن‌طور که هست نگاه می‌کردیم، همان‌طور که امروز گرفتار تمجید مداحان و مداحی مداحان می‌شویم گرفتار نیش‌چینی‌ها و شایعات دشمن می‌شویم. افراد بدخواه… ما از nitpicking استقبال می کنیم، همانطور که امروز از ستایش و تحسین استقبال می کنیم.

آنچه امام راحل نوشت، ترجمه آموخته هایش در مکتب امام باجر (علیه السلام) بود. این بزرگوار در وصیت خود به جابر بن یزید جوافی می فرماید:
«…اگر از تو تعریف کردند، خوشحال مباش، اگر از تو بد می گویند، بی تابی نکن! به آنچه می گویند فکر کن، اگر دیدی آنچه می گویند درست است، بدان که خشم تو از حق است. تو را از چشم خدا دور می کند، این برای تو مصیبت بزرگتر از افتادن از چشم مردم است، اگر ببینی آنچه می گویند درست نیست، ثواب رنج نکشیدن و نخوردن را می گیری. برده هستی و میخواهی بدان که اگر همه در شهر بگویند تو پسر بدی هستی از دوستان ما نخواهی بود مگر اینکه عصبانی نباشی، خوشحال نباش اگر بگویند تو پسر خوبی هستی در عوض، اگر متوجه شدی که قرآن را دنبال می کنی، قرآن را اطاعت کن… دست نگه دار، ان شاءالله مژده ای به تو برسد، آنچه می گویند به دردت نمی خورد، اگر از قرآن بریده شدی. وسوسه چی شدی؟!”

نیازی به گفتن نیست که اینطور خواهد شد. مقصود امام، نادیده گرفتن افکار عمومی نیست؛ نیت متاثر نشدن از ساختار فضایی در ارزیابی.؛ واقعیت مهمتر از آنچه می گویند است.

سالروز شهادت امام پنجم را به امام عصر (عج) و همه یاران آن حضرت تسلیت عرض می نمایم.

* وکیل، عضو هیئت علمی، دانشکده حقوق و سیاست، دانشگاه تهران

دکمه بازگشت به بالا