عمومی

نقاط ناامن کمرنگ یا پررنگ؟

“چشم ما به دیدن سایر شهروندان در حال تماشای فیلم یا تلفن همراه عادت کرده است.”

به گزارش patc، این روزنامه جام جم او نوشت: «این ابتدا یک تصادف بود، سپس بارها و بارها به یک عادت رایج تبدیل شد. با این حال، این تصاویر همچنان مخاطبان زیادی دارند. با این حال در یکی از ویدئوها نکته جالبی دور از چشم کاربر وجود دارد؛ زیرا تصاویر سرقت منتشر شده در این ویدئو همگی تنها در سه روز از یک دوربین به ثبت رسیده است. این بدان معناست که تنها در سه روز، گوشی سه ویدیو در یک منطقه ضبط کرده است. اما این موضوع تنها چند روز پس از صحبت رئیس کمیته فرهنگ و جامعه شورای شهر تهران به شکل دیگری اعلام شد.

نرگس مدنی پور گفت: 26 هزار سایت بدون دفاع و ناامن در تهران کشف شد. این ادعا به سرعت با واکنش پلیس پایتخت مواجه شد و پلیس پایتخت آن را دروغ خواند و گفت: «چنین چیزی وجود ندارد و من نمی‌دانم او شماره را از کجا آورده است.» «هیچ مکان ناامنی در پایتخت وجود ندارد. پلیس تهران اعلام کرد. پیدا کردن 26000 ناامنی و ادعای عدم وجود ناامنی در تهران هر دو عجیب است. البته این بحث روزها ادامه داشت تا اینکه دیروز یکی از اعضای شورای شهر به نوعی پست خود را کوتاه کرد و اظهارات خود مبنی بر شناسایی 26 هزار نقطه ناامن در تهران را “سوء تفاهم” خواند. علاوه بر این جنجال ها که البته چندان مورد توجه افکار عمومی قرار نگرفته است، سوالاتی نیز پیرامون موضوع مطرح شده است. از همه مهمتر، تعاریف سازمان های مختلف از «فضاهای شهری ناایمن یا بی دفاع» چیست؟ تعریفی که تفاوت 26000 امتیازی را در آمار ایجاد می کند؟ مهمتر از پاسخ به این سوال است، اما باید بدانیم طراحی فضاهای شهری چه تاثیری در ایجاد ناامنی برای شهروندان دارد؟

چند ناامنی در تهران وجود دارد؟

صحبت در مورد تعداد مناطق آسیب پذیر شهری کمک چندانی به گزارش نمی کند، اما تفاوت فاحش در آمارهای موجود، تعاریف متفاوتی از مشکلات فردی را تایید می کند. یکی از اعضای شورای شهر تهران از شناسایی 26 هزار منطقه بدون دفاع گفت. در حرفه ای بودن اعضای شورای شهر می توان نمونه هایی از تعاریف آنها از مناطق ناامن را یافت. نرگسه مدنی پور به «مکان های کم نور»، «پروژه های ساختمانی نیمه متروکه» و البته «ارتفاع شمشاد» گفته می شود. این بدان معناست که در آماری که شورای شهر تهران منتشر کرده، این شهر در زمره مکان های ناامن برای هرس نکردن شمشاد قرار گرفته است. با این حال پلیس دلیلی برای نبود فضاهای ناایمن مطرح نکرده است، اما طبق آمار پلیس حدود 108 نقطه فضاهای آلودگی و جرم بر اساس خشونت ثبت شده در سال 87 وجود داشته که به گفته نیروی انتظامی قابل توجه است.

این پس از آن صورت می گیرد که پلیس رسماً افزایش خشونت و سرقت را در طول دوره پس از تصمیم وزارت نیرو برای بستن جاده ها در زمستان گذشته به دلیل برق رسانی به خانه ها اعلام کرد. حتی در آمار منتشر شده از سوی پلیس راهور 26 شهروند تهرانی در جریان بسته شدن بزرگراه جان خود را از دست دادند. موضوع ایمنی پل هوایی نیز هفته هاست که سوژه رسانه ها بوده است. یکی نوشت، نصب بیلبوردهای شهرداری در دو طرف پله ها، بافت شهری را به نوعی «تونل وحشت» تبدیل کرد که قربانیان اصلی آن البته زنان بودند. اگرچه این موضوع بازتاب گسترده ای در رسانه ها داشت، اما با گذشت زمان این موضوع توسط دولت شهر سرکوب شد و تحقیقات انجام شد. جالب اینجاست که هفته گذشته مشاور شهردار تهران در امور بانوان آمار جدیدی را اعلام کرد که حاکی از وجود «حدود 2000 نقطه ناامن» در تهران است. آمارهای مدعی مریم اردبیلی نیز «تصویری کلی از نکات» دارد.

جای خالی رفاهی در شهرسازی

پس از یکسان سازی تعاریف این نقاط، مهم ترین نکته این است که بفهمیم چرا این فضاها ظاهر می شوند. در کار جرم شناسان، شهرسازان، جامعه شناسان، روان شناسان و به ویژه روان شناسان محیطی، با دو رویکرد متفاوت به نقش فضاهای غیرمسلح در وقوع خشونت یا جرم توجه شده است. رویکرد اول بیشتر بر محیط کالبدی تاکید دارد و بیشتر توسط شهرسازان و معماران پیشنهاد می شود، در حالی که رویکرد دوم محیط اجتماعی و شخصیت اجتماعی فضا را مهم می داند و توسط جامعه شناسان و روانشناسان پیشنهاد می شود.

مهرداد مال عزیزی کارشناس شهری یکی از کسانی است که معتقد است شهرسازی در ایجاد فضاهای ناایمن نقش اساسی دارد. وی به عنوان طراح پارک آب و آتش تهران معتقد است که دلایل پیدایش فضاهای ناایمن در اولویت برنامه ریزی شهری در ایران نیست. وی گفت: بر اساس طرح تفصیلی شهر تهران، 30 درصد فضای ایجاد شده باید به رفاه شهروندان باشد، در شهر تهران این نسبت به سختی به 10 درصد می‌رسد. “

وی دلیل این امر را مشکلات اقتصادی و سهل انگاری در مدیریت شهری می داند و می گوید: مردم به دلیل موانع موجود ترجیح می دهند به ساختن ساختمان های بلند، پیاده رو، فرهنگسرا و… بسازند.

در کنار این دیدگاه کارشناسان نیروی انتظامی قرار دارند. برخی از آنها بر این باورند که دلایل ایجاد برخی از این فضاها فراتر از حوزه شهرسازی بوده و پیامدهای دیگری نیز به دنبال دارد. به گفته محمدصادق روزبهانی، «به دلیل بزرگ شدن یا گسترش شهرها و زوال آنها و عدم کنترل مناسب فیزیکی و اجتماعی، طبیعتاً فضایی برای فعالیت های غیرقانونی و ناقض هنجارهای اجتماعی وجود دارد».

فضای شهری بدون دفاع چیست؟

یکی از موضوعاتی که در دهه های اخیر شهرسازان، جامعه شناسان و روانشناسان محیطی مورد توجه قرار گرفته اند، فضای بی دفاع شهری بوده است. می‌توان گفت که هر فضای شهری دارای سطوحی از خشونت است، اما خشونت به‌طور تصادفی در سطح شهر توزیع نمی‌شود؛ زیرا فضاهایی که به عنوان ناامن یا بی‌دفاع شناخته می‌شوند، محل وقوع انواع خشونت‌ها هستند و در محله‌های دیگر خشونت و جرم کمتر رخ می‌دهد.

فضای بدون دفاع همان چیزی است که کارشناسان شهری از آن به عنوان منطقه ای که بستری برای وقوع جرم و جنایت است یاد می کنند. تعریف کارشناس شهری مهرداد مال عزیزی نیز همین موضوع را دنبال می کند. وی با بیان اینکه به دلیل ساختار مبلمان و نحوه اجرای آن در خیابان‌های شهر، برخی از آنها به فضاهای بی‌دفاعی تبدیل شده‌اند که به‌جای خدمت‌رسانی به شهروندان، فضای ترس و وحشت ایجاد می‌کنند: «در جامعه، امکان وقوع جرم و جنایت وجود دارد. خشونت زیاد است.”

از نظر پلیس، تعریف یکسان است. محمدصادق روزبهانی، مدیر عامل یک شرکت حفاظتی و حفاظتی، با اشاره به مناطقی که سرقت یا کوله بری در آنها بیشتر است، گفت: مناطقی که راه های فرار بیشتر برای سارقان وجود دارد، از جمله مناطقی است که سرقت در آنها بیشتر است. بستر مناسبی برای پنهان شدن این افراد فراهم می کند. “

به گفته وی، این مناطق در سال های اخیر بیشتر نمایان شده است.

دلبستگی به مکان و کاهش جرم

اما رویکرد دیگری نیز وجود دارد؛ رویکردی که از رابطه بین ساخت کالبدی شهر و نظام اخلاقی جدا می شود؛ رویکردی که بیش از شهرسازان و معماران، روانشناسان شهری و محیطی و جامعه شناسان مورد تأکید است. آنها معتقدند عوامل غیر ساختاری از جمله عوامل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در بروز خشونت و جرم در تبیین روابط و پدیده های اجتماعی نقش دارند. این کارشناسان می گویند افزایش ناآگاهی و فضاهای ناآشنا در بین شهروندان از محل زندگی و همچنین رشد و توسعه بی رویه شهرها در ایجاد احساس ناامنی نقش داشته است.

مجید صفارنیا روانشناس شهری یکی از کسانی است که معتقد است علاوه بر شهرسازی، دوست داشتن محل زندگی می تواند در کاهش جرم و جنایت و خشونت نقش داشته باشد. او این موضوع را تحت عنوان تئوری «وابستگی به مکان» توضیح می‌دهد: «وقتی مردی محل زندگی‌اش را دوست دارد، زباله‌ها را در آن بلوک یا کوچه نمی‌ریزد و در آن جنایت نمی‌کند، اما این اتفاق می‌افتد. با تغییر ساکنان آرام. و هویت مستقل آن محله خالی شد.«بنابراین شهروندان دیگر نسبت به آن مکان تعصبی ندارند و زمینه جرم و جنایت شکل می گیرد. “

این روانشناس شهری معتقد است که دلبستگی به یک مکان باعث ایجاد ارتباط موثر و پایدار با مکانی می شود که مردم از آن استفاده می کنند و در آنجا احساس راحتی و آرامش بیشتری می کنند. این سوال را می توان از تحقیق در مورد موضوع و نتایج تحقیق دریافت. به عنوان مثال، حسن سجادزاده، یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه آلیسینا در همادامبو، در مطالعه ای که در سال 1992 منتشر شد، استدلال کرد که دلبستگی به مکان رابطه مستقیمی با هویت آن دارد که می تواند در طراحی میادین شهر مورد توجه قرار گیرد. وی نوشت: از جمله عوامل مهم دلبستگی به مکان مانند وجود مقبره بواری و معماری باشکوه آن در مرکز میدان، امکان ورود به میدان، وجود عوامل محیطی و عناصری مانند درختان و فضای سبز میدان، فضای تجاری و زندگی روزمره اطراف میدان، موقعیت مناسب میدان در موقعیت مرکزی شهر، منظر روانی و عینی میدان. “

از نور تا تراکم، نمونه هایی از فضاهای ناامن

به گفته اعضای شورای شهر تهران و پلیس پایتخت و به قول کارشناسان شهری و جامعه شناسان، بررسی های انجام شده توسط پلیس را می توان نمونه هایی از فضاهای شهری ناایمن دانست. مجموعه این گزاره ها حاکی از آن است که مهمترین مصادیق وجود این فضاها را باید به وجود زمین های بایر شهری، رها شدن محصولات نیمه تمام و نیمه تمام، نبود روشنایی معابر و روشنایی کافی و از فرونشست یا نقاط بیرون زده، محدود بودن مرزها و کمبود ساختمان. .

مهرداد مال عزیزی معتقد است در این زمینه جایگاه تهران در مقابل شهرهای بزرگ جایگاه خوبی نیست. وی گفت: تجربه جهانی نشان می دهد که علاوه بر ساختن فضاهای شهری بهتر در تهران، فضاهای شهری ساخته شده را نیز تخریب می کنیم.

منظور این کارشناس شهری این است که نه تنها سعی در بهبود فضاهای ناایمن نداریم، بلکه ناآگاهانه به آنها اضافه می کنیم. واضح است که فضاهای شکننده شهری نیز عامل مهمی در کاهش کیفیت زندگی شهری هستند. فضاهای شهری خشونت و ترس از خشونت را به طرق مختلف پرورش می دهند. برخی از فضاهای شهری جایی برای خشونت باقی نمی گذارند، اما برخی دیگر نمی گذارند و فرصت های زیادی برای خشونت فراهم می کنند.

محمدصادق روزبهانی “زاغه نشین ها، مکان های بدون گشت پلیس، مکان های تخریب شده و متروکه، کوچه ها و خیابان های تاریک و متروک، خانه های خالی، مکان هایی با سابقه خشونت و در نهایت اشیا و موضوعات تخریب شده” بیشتر به خشونت و جنایت

ویژگی های مشاهده شده در فضاهای شهری غیرمسلح

مطالعه جدیدی در مورد فضاهای دفاعی شهری یا نتایج آن هنوز انجام نشده است، اما علیرضا محسنی تبریزی، دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تهران، پژوهشی با عنوان «فضاهای دفاعی شهری و خشونت» انجام داده است. زمستان 2011. فضاهای مورد مطالعه در این پژوهش بر اساس نوع خشونت بوده و با توجه به اهداف تحقیق و احتمال و زمان وقوع آلودگی یا جرم در 12 فضا از 1080 فضای عمومی شهری تهران محدود شده است. به عنوان بخشی از این مطالعه، جدولی وجود داشت که نشان می‌داد بیشتر فضاها بر اساس نوع خشونت، اغلب دارای ویژگی‌های مشترک هستند، اما در برخی موارد تفاوت‌هایی نیز دارند. وجود نور و نور کافی و نبود تراکم ساختمانی از ویژگی هایی است که فضاهای کیف دار را از فضاهای دیگر متمایز می کند. عدم ارتباط با فضاهای قابل رویت، وجود نقاط مقعر یا برجسته، وضوح محدود مرزها و فقدان ساختمان نیز از ویژگی های متمایز فضاهای درگیری و تضاد با سایر فضاها است. توالی ها و کشش ها نیز از ویژگی های متمایز فضاهای آشفته از سایر فضاها هستند. نتایج این مطالعه در فصلنامه سال 1990 در مجله Applied Sociology منتشر شد.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا