از پروتوتایپ تا اجرا؛ بررسی شکاف تکنولوژی بین Figma و Adobe XD در سال جدید

در سال ۲۰۲۵، انتخاب ابزار مناسب برای تبدیل ایده‌های طراحی به محصولات نهایی دیجیتال، یک تصمیم استراتژیک حیاتی است. Figma در حال حاضر با جهش‌های تکنولوژیکی خود، شکاف عمیقی با Adobe XD ایجاد کرده که مسیر “از پروتوتایپ تا اجرا” را به کلی دگرگون ساخته است.

رشته طراحی رابط کاربری و تجربه کاربری (UI/UX) همواره در حال تحول بوده است. در سال‌های اخیر، دو ابزار اصلی یعنی Figma و Adobe XD، میدان‌دار این عرصه بودند. اما با توجه به توقف توسعه ویژگی‌های جدید در XD و سرمایه‌گذاری عظیم و نوآوری‌های مداوم Figma در حوزه‌هایی چون توسعه محصول و یکپارچه‌سازی با تیم‌های فنی، وضعیت بازار به‌شدت تغییر کرده است. این مقاله به تحلیل این شکاف تکنولوژیکی می‌پردازد و نشان می‌دهد چرا Figma به ابزار مرجع برای انتقال بی‌نقص از پروتوتایپ به مرحله اجرایی تبدیل شده است.

وضعیت فعلی ابزارها در سال ۲۰۲۵: نقطه عطف تفاوت‌ها

سال جاری میلادی (۲۰۲۵) نقطه عطفی در مسیر توسعه این دو پلتفرم محسوب می‌شود. در حالی که یکی به سوی آینده‌ای متمرکز بر هوش مصنوعی و توسعه‌دهندگان می‌تازد، دیگری در حالت انتظار قرار دارد.

Adobe XD: در وضعیت نگهداری (Maintenance Mode)

تصمیم شرکت ادوبی مبنی بر قرار دادن Adobe XD در حالت Maintenance Mode، ضربه بزرگی به اعتماد جامعه طراحان وارد کرد. این بدان معناست که هیچ ویژگی جدید استراتژیکی برای رقابت با پیشرفت‌های اخیر Figma معرفی نخواهد شد. تمرکز تیم توسعه صرفاً بر رفع ایرادات امنیتی و باگ‌های گزارش‌شده است. برای تیم‌هایی که به دنبال ابزارهای پیشرو و آینده‌نگر هستند، این توقف توسعه، یک زنگ خطر جدی است و نشان می‌دهد مسیر XD دیگر مسیر اصلی صنعت نخواهد بود.

Figma: جهش استراتژیک و گسترش اکوسیستم

در سوی دیگر، Figma با سرعتی خیره‌کننده در حال گسترش دامنه محصولات خود است. این شرکت دیگر صرفاً یک ابزار طراحی نیست؛ بلکه یک پلتفرم کامل توسعه محصول است. معرفی ابزارهایی نظیر Figma Sites برای انتشار مستقیم وب‌سایت‌ها، Figma Make برای تبدیل متن به اپلیکیشن یا کد، و Figma Buzz برای تولید انبوه دارایی‌های برند، نشان‌دهنده رویکرد جامع Figma به کل چرخه عمر محصول است. این اقدامات، فاصله‌ای عمیق‌تر از قابلیت‌های طراحی صرف ایجاد کرده است.

شکاف تکنولوژیکی امروز تنها به تفاوت در قابلیت‌های موجود مربوط نیست؛ بلکه به مسیرهای توسعه‌ای کاملاً متضاد این دو پلتفرم بازمی‌گردد.

شکاف تکنولوژیکی در مرحله طراحی و ساخت پروتوتایپ

تفاوت‌های بنیادین در هسته قابلیت‌های طراحی، اولین جایی است که طراحان متوجه فاصله بین این دو ابزار می‌شوند.

سیستم‌های طراحی (Design Systems) و کامپوننت‌ها: برتری قاطع Figma

Design System ستون فقرات پروژه‌های بزرگ و مقیاس‌پذیر است. در Figma، ابزارهای ساخت کتابخانه‌های تیمی بسیار بالغ و قدرتمند هستند. استفاده از Variants پیشرفته به طراح اجازه می‌دهد صدها حالت مختلف یک کامپوننت (مانند دکمه‌ها در وضعیت‌های مختلف) را در یک موجودیت واحد مدیریت کند. همچنین، معرفی Design Tokens در Figma، امکان تعریف متغیرهای ساختاری (رنگ، فاصله، تایپوگرافی) را فراهم کرده که پایداری و یکپارچگی را در پروژه‌های بزرگ تضمین می‌کند.

در مقابل، سیستم‌های طراحی در Adobe XD، اگرچه کارآمد هستند، اما در مقیاس‌پذیری و به‌روزرسانی‌های لحظه‌ای دچار مشکل می‌شوند. نیاز به مدیریت دستی‌تر تغییرات در مقایسه با ساختار خودکار Library در Figma، باعث عقب ماندن XD در پروژه‌هایی با نیاز به استانداردسازی بالا شده است.

طراحی واکنش‌گرا: Auto Layout در مقابل Responsive Resize

طراحی واکنش‌گرا (Responsive Design) دیگر یک مزیت نیست، بلکه یک الزام است. قابلیت Auto Layout در Figma به طراح اجازه می‌دهد ساختارهای منعطف و شبیه به کد واقعی وب (Flexbox) را ایجاد کند. این سیستم، فاصله‌ها و چیدمان عناصر را به‌صورت خودکار و بر اساس قوانین تعریف‌شده تنظیم می‌کند.

مقایسه فیگما و ادوبی ایکس دی ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که قابلیت Responsive Resize در XD، هرگز به سطح پیچیدگی و دقت Auto Layout نرسیده است. طراحان مجبورند برای رسیدن به نتایج مشابه، زمان بیشتری را صرف تنظیم دستی محدودیت‌ها (Constraints) کنند، که این امر مانع انتقال سریع و دقیق از پروتوتایپ به اجرای نهایی می‌شود.

پروتوتایپینگ پیشرفته و Micro-Interactions

ساخت نمونه‌های اولیه تعاملی در Figma با استفاده از Smart Animate و تعاملات مبتنی بر Variants، سطح جدیدی از جزئیات را فراهم کرده است. طراحان می‌توانند Micro-Interactions پیچیده را بدون خروج از محیط اصلی طراحی پیاده‌سازی کنند.

هرچند XD در انیمیشن‌های اولیه (مانند Auto-Animate) قوی بود، اما عدم تکامل آن در سال‌های اخیر باعث شده است که در شبیه‌سازی تعاملات ظریف و مدرن اپلیکیشن‌ها، فاصله قابل توجهی با Figma پیدا کند.

شکاف بحرانی: انتقال از پروتوتایپ به اجرا (Handoff)

بزرگ‌ترین شکاف تکنولوژیکی که از پروتوتایپ تا اجرا را متأثر می‌سازد، در مرحله تحویل کار به تیم توسعه‌دهنده رخ می‌دهد.

Figma Dev Mode و اتصال به اکوسیستم توسعه

Figma Dev Mode ابزاری انقلابی است که فرآیند Handoff را از یک ارتباط مبتنی بر مشاهده (Inspect) به یکپارچگی فعال تبدیل می‌کند. این حالت به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تا اطلاعات کد دقیق (CSS، Swift، XML) را استخراج کنند. اما نوآوری بزرگ‌تر، معرفی Dev Mode MCP Server است که امکان اتصال مستقیم طراحی‌ها به عامل‌های مبتنی بر LLM و کدبیس‌های زنده را فراهم می‌کند.

با Dev Mode MCP Server، دیگر صرفاً کدهای ایستا استخراج نمی‌شوند؛ بلکه فرآیند به‌روزرسانی کد بر اساس تغییرات در طرح، هوشمندانه مدیریت می‌شود، که این امر سرعت توسعه را به شدت افزایش می‌دهد.

Handoff در Adobe XD: محدودیت‌های ابزار Inspect

ابزار Inspect در XD، هرچند برای نمایش اولیه مشخصات CSS مفید است، اما فاقد عمق و اتوماسیونی است که Dev Mode ارائه می‌دهد. توسعه‌دهندگان در XD غالباً مجبورند برای دریافت مشخصات دقیق یا دارایی‌های گرافیکی، لینک‌های جداگانه‌ای بسازند و در مواردی نیازمند بازسازی دستی بخش‌هایی از کد هستند.

تجربه توسعه‌دهندگان: چرا Figma استاندارد است؟

توسعه‌دهندگان مدرن به دنبال ابزارهایی هستند که کمترین نیاز به حدس و گمان را داشته باشد. Figma Dev Mode در مقابل XD Handoff، مانند مقایسه یک سیستم مدیریت محتوای مدرن با یک سیستم مبتنی بر فایل‌های استاتیک است. توسعه‌دهندگان مهاجرت از XD به Figma را به دلیل دسترسی آسان به Tokenها، مشخصات دقیق‌تر و سازگاری با ابزارهای توسعه مدرن، یک مزیت غیرقابل چشم‌پوشی می‌دانند.

ورک‌فلو، همکاری و اکوسیستم در سال ۲۰۲۵

انتخاب ابزار در سال جدید بیش از هر چیز به کارایی آن در محیط تیم‌محور و دامنه ابزارهای جانبی بستگی دارد.

همکاری تیمی (Real-time Collaboration)

برتری پایداری در همکاری لحظه‌ای (Co-editing) متعلق به Figma است. این ابزار برای محیط‌های دورکاری و تیم‌های بزرگ ساخته شده و کمترین تداخل را در هنگام کار چند کاربر بر روی یک صفحه دارد.

Co-editing در XD هرگز به پایداری و روانی Figma نرسیده است و اغلب با تأخیر یا نیاز به تأییدهای دستی همراه است که روند کار تیمی را مختل می‌کند.

اکوسیستم افزونه‌ها و ابزارهای جانبی

قابلیت‌های جدید Figma (Sites, Make, Buzz) نشان می‌دهد که این پلتفرم به یک ویترین از ابزارهای جانبی بدل شده است. جامعه بزرگ پلاگین‌های Figma به کاربران اجازه می‌دهد تا هر نیاز تخصصی (مانند تولید محتوای تست، مدیریت انیمیشن یا تبدیل طراحی به وب‌سایت) را با یک افزونه حل کنند.

در مقابل، اکوسیستم پلاگین‌های XD بسیار محدود است و بخش عمده‌ای از توسعه آن نیز متوقف شده است. این امر انعطاف‌پذیری تیم‌ها را برای سازگاری با ابزارهای AI یا پلاگین‌های تخصصی کاهش می‌دهد.

ملاحظات عملی برای انتخاب و مهاجرت در سال جدید

تصمیم‌گیری در مورد ادامه استفاده از XD یا مهاجرت از XD به Figma نیازمند تحلیل استراتژیک است.

برای تیم‌های جدید و استارتاپ‌ها: Figma انتخاب پیش‌فرض

برای هر پروژه جدیدی که هدف آن مقیاس‌پذیری، سرعت تحویل بالا و هماهنگی با فرآیندهای توسعه مدرن است، Figma انتخاب منطقی و بدون رقیب است. قابلیت‌هایی مانند Make و Sites این ابزار را از فاز طراحی صرف فراتر برده و آن را تبدیل به ابزاری برای “تولید” کرده است.

استراتژی مهاجرت برای تیم‌های فعال XD

تیم‌هایی که پروژه‌های بزرگی در XD دارند، نباید ناگهان مهاجرت کنند. استراتژی باید مرحله‌ای باشد: ابتدا Design Systemهای موجود را در Figma بازسازی کرده و در پروژه‌های جدید از آن استفاده کنند. سپس، با استفاده از ابزارهای تبدیل فایل (که هرچند کامل نیستند اما در حال بهبودند)، کم‌کم وابستگی به XD را کاهش دهند.

بررسی مسئله هزینه و ارزش تکنولوژیک

با وجود اینکه هزینه‌های اشتراک برای هر دو پلتفرم وجود دارد، شکاف تکنولوژی Figma و XD ارزش افزوده بسیار بیشتری را در Figma توجیه می‌کند. هزینه اشتراک در Figma در برابر امکاناتی مانند Auto Layout پیشرفته، Dev Mode و ابزارهای هوشمند Make، بازگشت سرمایه (ROI) بالاتری دارد، زیرا مستقیماً بر سرعت توسعه و کیفیت محصول نهایی تأثیر می‌گذارد.

جدول مقایسه شکاف‌های کلیدی تکنولوژیکی (۲۰۲۵)

این جدول خلاصه‌ای از شکاف‌های تکنولوژیکی اصلی را در مسیر “از پروتوتایپ تا اجرا” نشان می‌دهد:

ویژگی تکنولوژیکی	Figma (در حال تکامل)	Adobe XD (وضعیت نگهداری)
Design System و Variants	کامپوننت‌های قدرتمند، Design Tokens، Libraryهای سازمانی	قابلیت‌های پایه‌ای، مقیاس‌پذیری محدود
طراحی واکنش‌گرا	Auto Layout دقیق، شبیه‌سازی ساختار وب	Responsive Resize با نیاز به تنظیمات دستی زیاد
انتقال به توسعه (Handoff)	Dev Mode MCP Server، استخراج کد کامل	Inspect ساده، نیاز به بازسازی در پروژه‌های پیچیده
اتوماسیون و تولید محصول	Figma Make (متن به اپ)، Sites (انتشار مستقیم)	فاقد ابزارهای مدرن هوشمند تولید
همکاری تیمی	Real-time Collaboration پایدار و غنی	Co-editing کند و دارای محدودیت‌های همگام‌سازی

نتیجه‌گیری

بررسی جامع وضعیت ابزارها در سال ۲۰۲۵ به روشنی نشان می‌دهد که شکاف تکنولوژیکی بین Figma و Adobe XD به قدری عمیق شده است که دیگر قابل چشم‌پوشی نیست. در حالی که XD در مرحله نگهداری باقی مانده و از نوآوری‌های کلیدی صنعت فاصله گرفته است، Figma مسیر خود را از یک ابزار طراحی صرف به یک پلتفرم جامع توسعه محصول تغییر داده است.

برای هر تیمی که هدفش نه فقط طراحی زیبا، بلکه اجرای سریع، مقیاس‌پذیر و بدون خطای محصول نهایی است، از پروتوتایپ تا اجرا، Figma به دلیل قابلیت‌هایی چون Auto Layout، Dev Mode پیشرفته و اکوسیستم گسترده‌اش، تنها گزینه استراتژیک و آینده‌نگر در سال جدید محسوب می‌شود. تصمیم به مهاجرت از XD به Figma نه یک انتخاب سلیقه‌ای، بلکه یک ضرورت تکنولوژیکی برای حفظ مزیت رقابتی در اکوسیستم دیجیتال امروز است.

سوالات متداول

س ۱: آیا Adobe XD کاملاً متوقف شده است و دیگر هیچ ویژگی جدیدی نخواهد داشت؟

بله، توسعه ویژگی‌های استراتژیک جدید متوقف شده و ابزار در حالت Maintenance Mode قرار دارد.

س ۲: قابلیت Figma Make و تبدیل متن به اپلیکیشن چه تأثیری بر روند “از پروتوتایپ تا اجرا” گذاشته است؟

Figma Make این روند را متحول کرده و امکان تولید مستقیم کد یا اپلیکیشن را بر اساس دستورات متنی فراهم می‌آورد.

س ۳: در پروژه‌هایی که نیاز به کار آفلاین وجود دارد، آیا Figma همچنان گزینه بهتری نسبت به XD است؟

نسخه دسکتاپ Figma امکان کار آفلاین را فراهم می‌کند، اما پایداری کامل XD در حالت آفلاین همچنان یک مزیت محدود برای آن محسوب می‌شود.

س ۴: تفاوت اصلی “Dev Mode” در آموزش فیگما با قابلیت‌های Inspect در XD در زمینه تحویل کد به توسعه‌دهنده چیست؟

Dev Mode اتوماسیون، استخراج کدهای دقیق‌تر و اتصال به عامل‌های LLM را از طریق MCP Server امکان‌پذیر می‌سازد، در حالی که Inspect در XD صرفاً نمایش ایستا است.

س ۵: اگر یک تیم کاملاً درگیر اکوسیستم Adobe باشد (Photoshop/Illustrator)، آیا مهاجرت کامل به Figma هنوز منطقی است؟

بله، با توجه به توقف توسعه XD، منطقی است که Figma را به‌عنوان ابزار اصلی طراحی انتخاب کرده و از قابلیت‌های تعامل محدود بین Figma و ابزارهای Adobe برای دارایی‌های گرافیکی استفاده کرد.